مقایسه الگوریتم‌ فوکوس خودکار در دوربین‌های DSLR کانن در برابر سری R بدون آینه

برای سال‌ها، سیستم فوکوس خودکار (AF) دوربین‌های DSLR کانن، به‌ویژه در مدل‌های حرفه‌ای سری ۵D و ۱D، به‌عنوان یکی از دقیق‌ترین و سریع‌ترین سیستم‌های موجود در بازار شناخته می‌شد. اما با معرفی دوربین‌های بدون آینه سری EOS R در سال ۲۰۱۸، کانن فصل تازه‌ای در تاریخ فوکوس خودکار گشود. سوال اساسی که ذهن بسیاری از عکاسان را به خود مشغول کرده این است: تفاوت واقعی بین سیستم فوکوس خودکار در DSLRهای کلاسیک و سری R چیست؟ آیا این تفاوت صرفاً یک ارتقاء تدریجی است یا یک جهش کامل در فناوری محسوب می‌شود؟

در این مطلب به بررسی عمیق تفاوت‌های ساختاری، عملکردی و تجربی سیستم‌های فوکوس خودکار در این دو نسل از دوربین‌های کانن می‌پردازیم و نشان می‌دهیم که چرا سری R، با وجود شباهت‌های ظاهری، یک تحول بنیادین در نحوه فوکوس کردن به شمار می‌رود.

تفاوت بنیادین در معماری فوکوس

سیستم فوکوس در دوربین‌های DSLR

در دوربین‌های DSLR، فرایند فوکوس از طریق منظره‌یاب نوری (OVF) به این شکل انجام می‌شود: نوری که از لنز وارد می‌شود، توسط آینه اصلی به دو مسیر تقسیم می‌گردد. بخشی از نور به سمت بالا رفته و پس از عبور از منشور پنتا، تصویر را در منظره‌یاب نمایش می‌دهد. بخش دیگری از نور به سمت پایین هدایت شده و به یک سنسور فوکوس خودکار اختصاصی (AF sensor) که در کف محفظه آینه قرار دارد، می‌تابد .

این سنسور مخصوص، با استفاده از میکرولنزهای خود، نور ورودی را به دو تصویر جداگانه تبدیل کرده و با مقایسه آن‌ها، فاصله و جهت حرکت لنز برای رسیدن به فوکوس دقیق را محاسبه می‌کند . نقاط فوکوس در این سیستم، تعداد محدودی دارند و موقعیت آن‌ها روی سنسور ثابت است. به‌عنوان مثال، دوربین اسطوره‌ای ۵D Mark IV دارای ۶۱ نقطه فوکوس است که اغلب در مرکز کادر متمرکز هستند . این یعنی برای فوکوس روی سوژه‌های لبه کادر، معمولاً مجبورید از تکنیک «قفل فوکوس و ترکیب‌بندی مجدد» (Focus and Recompose) استفاده کنید که خود می‌تواند منبع خطای فوکوس (به‌ویژه در دیافراگم‌های باز) باشد .

سیستم فوکوس در دوربین‌های سری R

در سوی مقابل، دوربین‌های سری R از فناوری اختصاصی کانن به نام Dual Pixel CMOS AF استفاده می‌کنند. در این سیستم، هر پیکسل از سنسور تصویر، از دو فوتودیود مجزا تشکیل شده است. در حالت فوکوس، داده‌های این دو فوتودیود به‌طور جداگانه خوانده و با یکدیگر مقایسه می‌شوند تا اختلاف فاز محاسبه شود. در حالت ثبت تصویر نهایی، داده‌های هر دو فوتودیود ترکیب شده و یک پیکسل کامل را تشکیل می‌دهند .

این معماری هوشمندانه، دو مشکل اساسی سیستم‌های سنتی را حل می‌کند: اول، نیاز به سنسور فوکوس جداگانه را از بین می‌برد و دوم، مشکل «پیکسل‌های اختصاصی فوکوس» در سیستم‌های قدیمی‌تر بدون آینه را که باعث ایجاد حفره‌هایی در داده‌های تصویری می‌شدند، برطرف می‌سازد . نتیجه این طراحی، پوشش فوکوسی است که تقریباً تمام سطح کادر را در بر می‌گیرد؛ برای مثال در دوربین EOS R، این پوشش به ۸۸ درصد افقی و ۱۰۰ درصد عمودی می‌رسد .

تفاوت‌های کلیدی در عملکرد

۱. تعداد و گستردگی نقاط فوکوس

شاید چشم‌گیرترین تفاوت، تعداد نقاط فوکوس قابل‌انتخاب باشد. در حالی که DSLRهای حرفه‌ای کانن مانند ۵D Mark IV دارای ۶۱ نقطه فوکوس هستند، دوربین EOS R از ۵۶۵۵ نقطه قابل‌انتخاب بهره می‌برد که تقریباً در کل سطح کادر پخش شده‌اند . این یعنی عکاس می‌تواند بدون نیاز به تغییر ترکیب‌بندی، دقیقاً روی هر نقطه از کادر فوکوس کند؛ چیزی که در سیستم‌های DSLR غیرممکن است .

۲. دقت فوکوس و حذف خطای «Back Focus»

یکی از مزایای مهم دوربین‌های بدون آینه، حذف کامل خطای فوکوس پشتی (Back Focus) است. در DSLRها، سنسور تصویر اصلی و سنسور فوکوس، دو قطعه مجزا هستند و هیچ‌گاه نمی‌توان فاصله آن‌ها تا آینه را به‌طور کامل با هم تطبیق داد. این تفاوت جزئی در فاصله، می‌تواند باعث شود فوکوس اعلام‌شده توسط دوربین، با فوکوس دقیق روی سنسور تصویر تفاوت داشته باشد. این مشکل، به‌ویژه در لنزهای با دیافراگم باز، بسیار مشهود است .

در سری R، چون فوکوس مستقیماً روی سنسور تصویر انجام می‌شود، این خطا به‌طور کامل از بین می‌رود. بسیاری از عکاسان گزارش داده‌اند که پس از استفاده از دوربین‌های سری R، متوجه شده‌اند لنزهایشان بسیار شارپ‌تر از آن چیزی است که در DSLRها تجربه کرده‌اند، زیرا فوکوس با دقتی بی‌نظیر انجام می‌شود .

۳. عملکرد در نور کم

سیستم Dual Pixel CMOS AF در دوربین‌های سری R، عملکرد بسیار بهتری در شرایط نور کم نسبت به سیستم‌های DSLR دارد. در حالی که DSLRها برای فوکوس در نور کم به کمک نور افکن فوکوس (AF Assist Beam) یا نور مداوم نیاز دارند، دوربین‌های سری R می‌توانند در شرایط نوری بسیار تاریک‌تر فوکوس کنند. برخی از مدل‌های جدید مانند EOS R1، قادر به فوکوس در نور کمتر از -۷.۵ EV هستند که معادل روشنایی یک منظره در نور مهتاب است . بااین‌حال، برخی کاربران گزارش داده‌اند که در شرایط بسیار تاریک استودیو، گاهی سری R عملکردی مشابه یا اندکی ضعیف‌تر از ۵D Mark IV دارد که احتمالاً به الگوریتم‌های بهره (Gain) دوربین مربوط می‌شود .

۴. ردیابی سوژه و تشخیص هوشمند فوکوس خودکار

شاید بزرگترین تحول سری R در حوزه ردیابی سوژه و تشخیص هوشمند باشد. سیستم‌های جدید کانن قادر به تشخیص و ردیابی چشم و صورت انسان، حیوانات (پرندگان، سگ، گربه و حتی اسب)، وسایل نقلیه (اتومبیل، موتورسیکلت، هواپیما و قطار) هستند. در مدل‌های پیشرفته‌تر مانند R5 Mark II، حتی موقعیت راننده یا خلبان نیز به‌طور خودکار تشخیص داده شده و ردیابی می‌شود .

این قابلیت‌ها در دوربین‌های DSLR به‌هیچ‌وجه قابل‌دستیابی نیستند، زیرا سیستم فوکوس مبتنی بر سنسور اختصاصی، توانایی پردازش چنین الگوریتم‌های هوشمندی را ندارد . کاربران گزارش داده‌اند که ردیابی سوژه در سری R، به‌ویژه پس از به‌روزرسانی‌های فریمور، به‌قدری دقیق است که به‌ندرت نیاز به بررسی دستی فوکوس وجود دارد .

۵. سرعت فوکوس خودکار و عملکرد با لنزهای سازگار

در مورد سرعت فوکوس، نتایج متفاوتی گزارش شده است. در شرایط معمول، سری R معمولاً سریع‌تر از همتایان DSLR خود فوکوس می‌کند، به‌ویژه در حالت Live View که در DSLRها کندتر است. بااین‌حال، در مورد سوژه‌های ورزشی و اکشن سریع، برخی کاربران معتقدند که بهترین DSLRهای کانن، مانند ۵D Mark IV، در این زمینه همچنان عملکرد قابل‌توجهی دارند .

نکته مهم دیگر، عملکرد سری R با لنزهای قدیمی EF از طریق آداپتور است. برخی گزارش‌ها حاکی از آن است که لنزهای EF روی سری R ممکن است کندتر از حالت عادی فوکوس کنند، اما این مشکل به خود لنزها مربوط نیست، بلکه به الگوریتم‌های دوربین‌های بدون آینه که هنوز برای این لنزها به‌طور کامل بهینه نشده‌اند، برمی‌گردد . با لنزهای بومی RF، این مشکل به‌کلی برطرف می‌شود و عملکرد فوکوس به‌مراتب بهتر خواهد بود.

مزایای عملی در دنیای واقعی

ساده‌سازی فرایند عکاسی با فوکوس خودکار

در DSLRها، فرایند عکاسی با فوکوس دقیق معمولاً به این شکل است: ابتدا با نقطه فوکوس مرکزی روی سوژه فوکوس کنید، دکمه شاتر را نیمه فشار دهید تا فوکوس قفل شود، سپس ترکیب‌بندی را تغییر دهید و در نهایت عکس را بگیرید. این روش وقت‌گیر است و امکان خطا دارد .

در سری R، به دلیل پوشش کامل فوکوس، می‌توانید ترکیب‌بندی دلخواه خود را مستقیماً انجام دهید و دوربین به‌طور خودکار روی سوژه (حتی چشم او) فوکوس خواهد کرد. این فرایند ساده‌تر، سریع‌تر و خلاقانه‌تر است .

فوکوس خودکار در فیلم‌برداری

یکی از نقاط قوت بی‌نظیر سری R، عملکرد فوکوس خودکار در فیلم‌برداری است. سیستم Dual Pixel CMOS AF، همراه با قابلیت Movie Servo AF، فوکوسی روان، طبیعی و بی‌صدا ارائه می‌دهد که در فیلم‌برداری حرفه‌ای بسیار ارزشمند است. امکان Focus Pull (انتقال نرم فوکوس از یک سوژه به سوژه دیگر) نیز از دیگر قابلیت‌های جذاب این دوربین‌هاست که در DSLRها به‌سختی قابل‌دستیابی است .

حذف صدای شاتر مکانیکی

دوربین‌های سری R امکان عکاسی کاملاً بی‌صدا با شاتر الکترونیکی را فراهم می‌کنند، که در مراسم‌های رسمی، عکاسی از حیوانات وحشی یا هر موقعیتی که صدا مزاحمت ایجاد می‌کند، یک مزیت بزرگ محسوب می‌شود .

جمع‌بندی: تحول یا تکامل؟

مقایسه الگوریتم‌های فوکوس خودکار در دوربین‌های DSLR کانن در برابر سری R بدون آینه، نشان‌دهنده یک تحول بنیادین است، نه صرفاً یک ارتقاء تدریجی. سری R با حذف آینه و سنسور فوکوس اختصاصی، و جایگزینی آن با سیستم Dual Pixel CMOS AF که از تک‌تک پیکسل‌های سنسور تصویر برای فوکوس استفاده می‌کند، انقلابی در دقت، سرعت و هوشمندی فوکوس ایجاد کرده است .

در حالی که DSLRهای حرفه‌ای کانن، به‌ویژه مدل ۵D Mark IV، همچنان سیستم‌های فوکوس قدرتمندی دارند که در بسیاری از موقعیت‌ها عملکردی عالی ارائه می‌دهند، سری R قابلیت‌هایی را معرفی کرده است که در دنیای DSLRها غیرقابل‌تصور بود: پوشش کامل کادر با نقاط فوکوس، حذف خطای Back Focus، عملکرد عالی در نور کم، ردیابی هوشمند چشم و صورت و فوکوس روان در فیلم‌برداری.

بنابراین، پاسخ به پرسش ابتدایی این است: تفاوت بین این دو سیستم، تفاوت بین «دقت» و «هوشمندی» است. DSLRها سیستم‌هایی دقیق و قابل‌اعتماد هستند، اما سری R سیستم‌هایی هوشمند هستند که فرایند فوکوس را از یک وظیفه فنی به یک ابزار خلاقانه تبدیل می‌کنند.

تهیه و تنظیم : اطمینان | نمایندگی کانن در ایران