آشنایی با ضریب کراپ سنسور در دوربین کانن

آشنایی با ضریب کراپ سنسور در دوربین کانن

گاهی اوقات وقتی تلاش می‌شود یک اصطلاح یا نقطه مرجع ساده‌سازی یا توضیح داده شود، می‌تواند به پیچیده‌تر شدن اوضاع منجر شود. این دقیقاً همان چیزی است که – به اعتقاد ما – هنگامی که کانن مانت لنز EF-S را معرفی کرد، اتفاق افتاد. اصطلاحاتی مانند ‘ضریب برش’، ‘دسترسی بیشتر’ و ‘فاصله کانونی معادل’ به هیچ وجه مفید نیستند. در ادامه دلیل آن را توضیح می‌دهیم.

مانت لنز EF در همان سالی که EOS معرفی شد – ۱۹۸۷ – عرضه گردید. لنزهای EF، مانند سیستم لنزهای FD که پیش از آن بودند، پوشش کاملی به دوربین‌های فیلمی ۳۵ میلی‌متری EOS و سپس دوربین‌های دیجیتال فول‌فریم (full-frame) – با سنسور ۳۶ در ۲۴ میلی‌متر – می‌دادند.

سپس، در سال ۲۰۰۰، دوربینی با سنسور APS-C به نام EOS D30 عرضه شد. دلیل اصلی معرفی سنسور کوچک‌تر، هزینه بود – سنسورهای فول‌فریم گران هستند. اصطلاح ضریب کراپ (crop) به این واقعیت اشاره دارد که تصویری که با سنسور کوچک‌تر دریافت می‌کنید، بخش برش‌خورده‌ای از تصویر به‌دست آمده با سنسور فول‌فریم است.

پس این همه، برای عکاسی شما چه معنایی دارد؟

افسانه‌زدایی

سردرگمی زیادی در مورد ضریب کراپ، دسترسی بیشتر و اثرات تله‌فوتو هنگام استفاده از لنزها بر روی دوربین‌های APS-C وجود دارد.

ابتدا، بیایید این افسانه را که فاصله کانونی یک لنز هنگام جابجایی بین یک دوربین فول‌فریم و یک دوربین APS-C تغییر می‌کند، از بین ببریم. اینطور نیست.

واقعیت: فاصله کانونی یک ویژگی ذاتی لنز است و تحت تأثیر دوربین یا اندازه سنسور قرار نمی‌گیرد.

از یک لنز مشابه روی یک دوربین فول‌فریم و یک دوربین APS-C استفاده کنید، و به نتایجی مانند تصاویر زیر می‌رسید.

ناحیه ثبت‌شده توسط یک سنسور فول‌فریم

ناحیه معادلی که توسط یک سنسور APS-C ثبت می‌شود

تصویر نهایی ثبت‌شده با سنسور APS-C

تصویر نهایی ثبت‌شده با سنسور APS-C، بزرگ‌شده به اندازه تصویر اصلی

میدان دید

ممکن است فاصله کانونی تغییر نکند، اما چیزی که تغییر می‌کند میدان دید (field-of-view) است.

به تصاویر بالا نگاه کنید. عکس اصلی با لنز EF 400mm گرفته شده است. یک دوربین فول‌فریم تصویر کامل را ثبت می‌کند. یک دوربین APS-C تنها بخشی از تصویر کامل را  با ضریب کراپ ثبت می‌کند (همانطور که توسط کادر سفید در تصویر میانی نشان داده شده است). نتیجه نهایی، ناحیه کوچک‌تری است که ثبت شده، اما دقیقاً مشابه ناحیه مرکزی تصویر فول‌فریم است.

میدان دید باریک‌تر است، اما هیچ چیز دیگری تغییر نمی‌کند.

اثر بزرگنمایی ضریب کراپ

وقتی می‌خواهید یک تصویر را برای پر کردن صفحه کامپیوتر یا یک چاپ نمایش دهید، نتیجه حاصل از سنسور فول‌فریم در بالا نشان داده شده است. نتیجه حاصل از سنسور APS-C در بالا نشان داده شده و به نظر می‌رسد که یک اثر تله‌فوتوی افزایش‌یافته را نشان می‌دهد. در واقع، تصویر APS-C بیشتر از تصویر فول‌فریم بزرگ شده است تا با اندازه نمایش مطابقت کند. این یک اثر بزرگنمایی (magnification effect) است، نه تغییر در فاصله کانونی. می‌توانید با بزرگ کردن و برش دادن تصویر فول‌فریم، نتیجه یکسانی به دست آورید.

هیچ تغییری در تصویر ایجاد شده توسط لنز رخ نمی‌دهد – صرفاً این است که سنسور کوچک‌تر فقط ناحیه مرکزی تصویر را ثبت می‌کند. بقیه تصویر در خارج از ناحیه سنسور APS-C قرار می‌گیرد.

واقعیت: همه لنزها تصاویری دایره‌ای شکل تولید می‌کنند، اما سنسور (یا نگاتیو فیلم) تنها داده‌هایی را جمع‌آوری می‌کند که بر روی سطح مستطیلی‌اش می‌افتد.

دایره تصویر همانطور که توسط یک لنز فول‌فریم دیده می‌شود

ناحیه مستطیلی ثبت‌شده توسط سنسور فول‌فریم (یا فیلم ۳۵ میلی‌متری) درون دایره تصویر لنز فول‌فریم (EF / RF)

دایره تصویر لنز فول‌فریم، اما ثبت‌شده با سنسور APS-C. اندازه سوژه تغییر نمی‌کند، فقط بخش کمتری از دایره تصویر ثبت می‌شود.

دایره تصویر کوچک‌تر لنزهای EF-S و RF-S، اما به اندازه کافی بزرگ برای پوشش سنسور سایز APS-C

پس ضریب کراپ چیست؟

ضریب برش ۱.۶ برابر – که اغلب در مورد دوربین‌های APS-C صحبت می‌شود – را می‌توان اینگونه توضیح داد: اگر از لنز ۵۰ میلی‌متری روی یک دوربین APS-C استفاده می‌کنید و می‌خواهید همان صحنه را با همان میدان دید با یک دوربین فول‌فریم عکاسی کنید، به فاصله کانونی ۵۰ × ۱.۶ = ۸۰ میلی‌متر نیاز دارید.

محاسبه… ما ضرب می‌کنیم زیرا سنسور فول‌فریم ۱.۶ برابر بزرگ‌تر از سنسور با اندازه APS-C است. (به طور مشابه، سنسور فول‌فریم ۱.۳ برابر بزرگ‌تر از سنسور APS-H است.)

پس اساساً این بدان معناست که اگر یک دوربین فول‌فریم و یک دوربین APS-C در کنار هم داشته باشید، برای دیدن همان نمایی که دوربین APS-C نشان می‌دهد، به لنزی با فاصله کانونی بلندتر روی دوربین فول‌فریم نیاز دارید. اما این وضعیت رایجی برای اکثر ما نیست، بنابراین بهتر است فقط به نمایی که یک لنز روی دوربین شما می‌دهد عادت کنید.

توصیه ما؟ ضریب برش را فراموش کنید! و دسترسی بیشتر را نیز!

لنزهای استاندارد

یک فاصله کانونی استاندارد برای یک دوربین معمولاً به عنوان قطر کادر تصویر در نظر گرفته می‌شود. روی یک دوربین فول‌فریم این مقدار ۴۳ میلی‌متر است – و بنابراین به طور معمول یک لنز ۵۰ میلی‌متری به عنوان یک لنز استاندارد برای اهداف فول‌فریم در نظر گرفته می‌شود.ضریب کراپ  روی یک دوربین APS-C این مقدار حدود ۲۷ میلی‌متر است (۴۳ میلی‌متر تقسیم بر ۱.۶). اینها معیارهایی برای شناسایی انواع لنز هستند.

فاصله کانونی بیشتر از استاندارد، تله‌فوتو (telephoto) و فاصله کانونی کمتر از استاندارد، واید-انگل (wide-angle) است. این موضوع بسیار مفیدتر از دانستن ضریب کراپ است.

محدوده ضریب کراپ لنزهای کانن 

برای یادگیری بیشتر در مورد محدوده وسیع لنزهای کانن و سازگاری مانت‌های مختلف، مقاله لنزهای سیستم Canon EOS را مطالعه کنید.

جدول زمانی لنزها

وقتی کانن سیستم دوربین EOS را در سال ۱۹۸۷ معرفی کرد، دارای یک مانت لنز جدید – مانت EF (مخفف ‘الکترو-فوکوس’) بود. همزمان، طیفی از لنزهای EF معرفی شدند و تعداد آنها در طول سال‌ها افزایش یافته است. لنزهای EF دارای دایره تصویری به اندازه کافی بزرگ هستند که فرمت فول‌فریم فیلم و برخی مدل‌های دیجیتال را پوشش دهد. در سال ۲۰۰۳ کانن اولین لنز EF-S را در کنار دوربین EOS 300D معرفی کرد. لنزهای EF-S یک دایره تصویر کوچک‌تر ایجاد می‌کنند تا با فرمت APS-C مطابقت داشته باشند. بنابراین یک مانت لنز EF-S معرفی شد. لنزهای EF و EF-S بر روی مانت EF-S نصب می‌شوند، اما فقط لنزهای EF بر روی مانت EF نصب می‌شوند.

‘S’ در ‘EF-S’ مخفف چیست؟

این مخفف یا ‘Short’ (کوتاه)، مانند فاصله کانونی پشتی کوتاه (short back focus) است، یا ‘Small’ (کوچک)، مانند دایره تصویر کوچک (small image circle). ‘Small’ اصطلاح دقیق‌تری است.

بیانیه مطبوعاتی EOS 300D در مورد ‘فاصله کانونی پشتی کوتاه’ لنزهای EF-S صحبت می‌کرد. فاصله کانونی پشتی (Back focus) صرفاً فاصله بین پشت لنز و سنسور دیجیتال است. این فاصله برای برخی لنزهای EF-S کوتاه‌تر از لنزهای EF است. با این حال، به زودی مشخص شد که همه لنزهای EF-S به فاصله کانونی پشتی کوتاه‌تر نیاز ندارند.

در سال ۲۰۰۴، یک گزارش فنی کانن به EF-S به عنوان به معنای ‘دایره تصویر کوچک’ اشاره می‌کند.

سری لنزهای EF-M

دو لنز اول EF-M – لنزهای EF-M 18-55mm f3.5-5.6 IS STM و EF-M 22mm f2 STM – در اکتبر ۲۰۱۲ همراه با مدل اصلی EOS M معرفی شدند. لنزهای EF-M فقط بر روی دوربین‌های سری EOS M نصب می‌شوند و برای سنسور APS-C بهینه‌سازی شده‌اند و طراحی جمع‌وجورتر سری EOS M را تکمیل می‌کنند.

سری لنزهای RF

یک سیستم دوربین جدید – EOS R – در اوت ۲۰۱۸ یک مانت لنز جدید را با خود به همراه آورد، لنز RF. هیجان کانن در مورد مانت جدید مشهود بود، به ویژه به دلیل پتانسیل طراحی آن. در واقع، کانن گفت که سیستم جدید دوربین بدون آینه EOS R حول این مانت لنز ساخته شده است.

سری لنزهای RF-S

چهار سال بعد و نوع دیگری از لنز معرفی شد. می‌توانیم حدس بزنیم که ‘S’ دوباره به معنای ‘دایره تصویر کوچک’ است، زیرا لنزهای جدید RF-S همراه با دو دوربین جدید سری EOS R که دارای سنسور کوچک‌تر APS-C با ضریب کراپ هستند، عرضه شده‌اند.

اگرچه لنزها ممکن است نام متفاوتی داشته باشند، مانت در واقع با مانت RF یکسان است.

تهیه و تنظیم : اطمینان | نمایندگی رسمی کانن در ایران